Kısa Cevap
Sınır dışı seyahat masrafı kural olarak yabancının kendi parasından karşılanır (6458 sayılı YUKK m.60/3-a). Parası yetmezse masrafı Göç İdaresi bütçesi öder ve masraf geri ödenmediği sürece kişinin Türkiye'ye girişine izin verilmeyebilir (m.60/3-ç). Bu süreli bir giriş yasağı değil, ödemeye bağlı bir engeldir: masraf kamu alacağı olarak maliye veznelerince tahsil edilir, başka bir yasak yoksa ödeme sonrası sınırlama kaldırılabilir.
Geri gönderme merkezindeki kişinin üzerindeki para sayılır, elindeki bilet işleme alınır ve uçuş gideri bir borç kalemi olarak kaydedilir. Bu kalem kapanmadığı sürece, kişi hakkında süreli bir yasak bulunmasa bile dönüş kapısı kapalı kalabilir.
Deport edilen kişinin uçak biletini kim öder?
Kural, masrafın yabancının kendisine ait olmasıdır: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.60/3-a uyarınca mevcut parası yetiyorsa sınır dışı seyahat masrafı bu paradan karşılanır, artan tutar kendisine bırakılır. Parası hiç yoksa masrafın tamamı Göç İdaresi bütçesinden ödenir (m.60/3-b) ve bu tutar kişiye ait bir geri ödeme borcuna dönüşür.
Üçüncü kişiler de bu borcun muhatabı olabilir. Aynı maddenin altıncı fıkrası, yabancının kalışını veya dönüşünü garanti eden gerçek ve tüzel kişileri masrafı ödemekle yükümlü tutar; yabancıyı izinsiz çalıştıran işveren bakımından ayrı bir sorumluluk düzeni işler.
Üzerindeki paraya ne olur: kanunun saydığı dört ihtimal
YUKK m.60/3, yabancının cebindeki parayla masraf arasındaki ilişkiyi dört durumda ayrı ayrı düzenler. Belirleyici eşik, Genel Müdürlükçe her mali yıl başında belirlenen temel gereksinim tutarıdır; kanun bu tutarın rakamını yazmaz, tutar idarece yıllık olarak saptanır.
| Durum | Kanundaki sonuç |
|---|---|
| Parası masrafın tamamını karşılıyor | Masraf parasından karşılanır, artan tutar kendisine bırakılır; geri ödenecek masraf doğmaz |
| Hiç parası yok | Masrafın tamamı Genel Müdürlükçe karşılanır; bu tutar geri ödenmesi gereken masraftır |
| Parası var, masrafı karşılamıyor; temel gereksinim tutarının üstünde | Masrafı Genel Müdürlük karşılar; parasının temel gereksinim tutarı kadar kısmı kendisine bırakılır, artan kısım masraf karşılığında Hazineye gelir kaydedilir |
| Parası temel gereksinim tutarının altında | Masrafın tamamı Genel Müdürlükçe karşılanır, mevcut parası kendisine bırakılır |
Uygulamada tartışma çıkan nokta, üzerindeki paranın ne kadarının bırakıldığı ve ne kadarının gelir kaydedildiğidir. Bu yüzden merkezden çıkışta düzenlenen para ve eşya tutanağının bir örneğinin istenmesi, sonradan yapılacak her itirazın dayanağıdır.
Masraf ödenmezse Türkiye'ye giriş yapılabilir mi?
Kanun burada kesin bir yasak değil, takdir yetkisi kurar: m.60/3-ç, masraflar geri ödenmediği sürece yabancıların Türkiye'ye girişine izin verilmeyebileceğini söyler. Yani engelin sürmesi de kaldırılması da idarenin değerlendirmesine bağlıdır; ödeme yapıldı diye girişin kendiliğinden açılacağı taahhüt edilemez.
Bu engelin süreli giriş yasağından farkı önemlidir. Süreli yasakta beklenecek bir takvim vardır; masraf kaydında ise bekleyerek sonuç alınmaz, borç kapanmadıkça kayıt yerinde durur. Göç İdaresi Başkanlığı'nın sınır dışı etme sayfasındaki açıklama da bu yöndedir: yabancı hakkında başka bir yasak konulmamışsa, masrafları ödemesi şartıyla sınırlama kaldırılır ve giriş genel vize hükümlerine göre değerlendirilir. Hakkınızda ayrıca bir yasak varsa o kayıt için ayrı bir yol izlenmesi gerekir; bunun için sınır dışı kararı ve giriş yasağının kaldırılması yolları ayrı bir başlıktır.
Deport masrafı nereye ve nasıl ödenir
Sınır dışı etme nedeniyle doğan masraf 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun anlamında bir kamu alacağıdır ve maliye veznelerince tahsil edilir. Ödemenin muhatabı Göç İdaresi'nin veznesi değil, borcun tahakkuk ettirildiği vergi dairesi/mal müdürlüğü kanalıdır; elinizde kalması gereken tek belge ödeme makbuzudur.
- Hakkınızdaki kaydın içeriğini ve masraf kaleminin varlığını yazılı olarak öğrenin. Tahdit kaydının hangi mercie sorulacağı ve cevap süresi ayrı bir başvuru konusudur.
- Borcun tutarını ve tahakkuk ettiği birimi, sınır dışı kararını veren valiliğin il göç idaresi müdürlüğünden teyit edin. Sabit bir tarife yoktur; tutar bilet, konaklama ve varsa sağlık gideri kalemlerine göre kişiden kişiye değişir.
- Ödemeyi bildirilen birime yapın ve makbuzu borçlu yabancının kimlik bilgileriyle alın.
- Makbuzla birlikte kaydın güncellenmesi/kaldırılması talebinizi yazılı olarak iletin.
- Kaydın kalktığına dair yazılı yanıt geldikten sonra vize veya giriş başvurusunu yapın.
İdarenin bildirmediği bir tutarı aracılara ödemeyin; kamu alacağının tahsil yeri kanunla belirlidir ve makbuzsuz ödeme kaydı kapatmaz.
Ç-136 tahdit kodu ne demek, nasıl kaldırılır?
Uygulamada sınır dışı seyahat masrafı ödenmemiş yabancılar için işlenen kayıt, hukukçu listelerinde Ç-136 (yeni seride N-136) olarak anılır. Bu kod karşılıkları idarenin resmen yayımladığı bir cetvelden değil, uygulamadan derlenen listelerden gelir; bu nedenle kaydınızın gerçek içeriğini kod tahmininden değil, idareden gelen yazılı cevaptan öğrenmek gerekir.
Kaldırma yolu kodun kendisinden değil, borcun kapanmasından geçer: ödeme belgesi sunulduğunda ve başka bir kayıt yoksa sınırlamanın kaldırılması istenir. Talep reddedilir veya cevapsız bırakılırsa konu idari yargıya taşınabilir; kayıt yanlış kişiye ya da hiç doğmamış bir masrafa dayanıyorsa itirazın ekseni ödeme değil, kaydın maddi dayanağıdır.
Pasaportunuza, biletinize ve eşyanıza ne olur
YUKK m.60/5, yabancının pasaportunun veya diğer belgelerinin sınır dışı edilinceye kadar tutulabileceğini ve sınır dışı işlemlerinde kullanılmak üzere biletlerinin paraya çevrilebileceğini düzenler. Yani elinizdeki dönüş bileti iptal edilip bedeli masrafa mahsup edilebilir.
Bu yetki süresizdir değil: belgelerin tutulması sınır dışı işlemi tamamlanana kadarki süreyle sınırlıdır. Bilet paraya çevrildiyse, hangi tutarın hangi kaleme mahsup edildiğinin dosyada yazılı olması, sonradan çıkarılacak masraf borcunun doğruluğunu denetlemenin tek yoludur.
Garantör ve izinsiz çalıştıran işverenin sorumluluğu
Kalışını veya dönüşünü garanti eden gerçek ya da tüzel kişi, m.60/6 uyarınca masraftan sorumludur. İzinsiz çalıştırma halinde sorumluluk 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.23 ile birleşir: bu madde, işveren veya işveren vekilini yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerinden, ülkelerine dönüş masraflarından ve gerektiğinde sağlık harcamalarından sorumlu tutar.
Bu tahsilatın usulü, 23/7/2025 tarihli ve 32964 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İzinsiz Çalıştığı İçin Haklarında Sınır Dışı Etme Kararı Alınan Yabancıların Çeşitli Masraflarının İşverenlerinden Tahsili Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Yönetmelik, Başkanlık bütçesinden yapılan ve yabancıdan tahsil edilemeyen masrafları kapsar; işveren tarafındaysanız tebliğ edilen tutara karşı süresinde hareket etmek gerekir.
Süreler, görevli ve yetkili mahkeme
İki ayrı süre rejimi vardır ve karıştırılması hak kaybı üretir. Sınır dışı etme kararının kendisine karşı dava, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde açılır (YUKK m.53/3); bu süre hak düşürücü niteliktedir, mahkemece re'sen gözetilir, durmaz ve kesilmez. Ülke dışındaysanız süre yine tebliğden işler; yurt dışından vekâletname ve apostil ile dava açma ayrı bir işlem hattıdır.
Masraf kaydının kaldırılması talebinin reddine karşı ise özel bir süre öngörülmediğinden İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki genel dava açma süresi işler ve süre ret işleminin tebliğinden başlar. Görevli yargı yeri idare mahkemesi, yetkili mahkeme ise İYUK m.32 uyarınca kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Borcun kendisi bakımından zamanaşımı ayrı bir kavramdır: 6183 sayılı Kanun m.104, borçlunun yabancı memlekette bulunması halinde zamanaşımının işlemeyeceğini söyler. Yurt dışında geçen süre borcu eritmez; bekleyerek kaydın düşmesini ummak bu nedenle işe yaramaz.
Merkezdeyken ya da çıkıştan hemen sonra yapılacaklar
- Para ve eşya tutanağının, bilet iptali yapıldıysa mahsup kaydının bir örneğini yazılı olarak isteyin.
- Ödeme makbuzunu ve pasaport teslim belgesini kaybetmeyin; kaydın kaldırılması talebinin tek ekidir.
- Kapıda geri çevrildiyseniz durumunuz masraf kaydından farklı olabilir; kabul edilemeyen yolcu işlemi ayrı hükümlere tabidir.
- Yedi günlük dava süresi işliyorsa önce süreyi koruyun; masraf ve kayıt konusu sonra ele alınabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın sonucu kendi belgelerine ve idarenin takdirine göre değişir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir. Son güncelleme: 17 Eylül 2026.