Kısa Cevap
YUKK m.53/3'e göre idare mahkemesi deport davasını 15 gün içinde karara bağlamalıdır. 7533 sayılı Kanun'la 2024'te yapılan değişiklikten sonra bu süre, davanın açıldığı günden başlamıyor. Süre, dosya tamamlandığında (savunma gelince ya da savunma süresi dolunca) veya ara karar ve duruşma bittiğinde başlıyor. Süre aşılırsa dava düşmez. Uygulamada karar aylar sürebilir ve yargılama bitene kadar kişi, rızası dışında sınır dışı edilmez.
Dava dilekçesini verdiniz ve şimdi bekliyorsunuz. Kanun mahkemeye bir karar süresi tanıyor, ancak bu sürenin hangi gün başladığı 2024'te değişti.
Deport davası ne kadar sürer?
Kanuna göre idare mahkemesi, sınır dışı etme kararına karşı açılan davayı on beş gün içinde karara bağlamalıdır. Ancak bu on beş gün davanın açıldığı günden başlamaz. Süre, dosya tamamlandığında başlar; hukuk dilinde buna tekemmül denir. Dosya, idarenin savunması geldiğinde ya da savunma süresi dolduğunda tamamlanmış sayılır. Uygulamada kararın bu takvimi aştığı ve aylar sürebildiği sık görülür. Bu yüzden kesin bir gün vermek mümkün değildir.
Kısacası "deport davası kaç günde sonuçlanır" sorusunun iki cevabı var. Birincisi kanundaki hedeftir. İkincisi gerçekte geçen süredir; bunu mahkemenin iş yükü, tebligatlar ve ara kararlar belirler. Bekleme döneminde neyi takip edeceğinizi bu fark belirler.
7 günlük dava süresi ile 15 günlük karar süresi
İki süre de aynı hükümde, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun (YUKK) 53. maddesinin 3. fıkrasında yer alır ve sık karıştırılır. Birincisi sizi bağlar, ikincisi mahkemeyi.
| Ölçüt | 7 gün | 15 gün |
|---|---|---|
| Kimi bağlar | Davacıyı: yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı | İdare mahkemesini |
| Ne zaman başlar | Sınır dışı etme kararının tebliğiyle | Dosya tamamlandığında; ara karar veya duruşma gerekiyorsa bunlar bittiğinde |
| Niteliği | Hak düşürücü süre. Mahkeme kendiliğinden dikkate alır; süre durmaz ve kesilmez. | Hak düşürücü süre de zamanaşımı da değildir. Kanun, aşılmasına bir yaptırım bağlamaz. |
| Aşılırsa | Dava süre aşımı nedeniyle reddedilebilir | Dava devam eder, sonradan verilen karar geçerlidir |
Davaya bakmakla görevli mahkeme idare mahkemesidir. Yetkili olan, kural olarak sınır dışı kararını veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. 2019'dan önce dava açma süresi de on beş gündü; 7196 sayılı Kanun bu süreyi yediye indirdi. Hâlâ "on beş gün içinde dava açılır" diyen yazılar eski metne dayanıyor. Dava açma adımları deport kaldırma sürecini anlatan rehberde var. Bu yazı dava açıldıktan sonrasını anlatıyor.
15 günün başlangıcı: 2024 değişikliği ve dosyanın tamamlanması
30 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7533 sayılı Kanun'un 36. maddesi, YUKK m.53/3'ü yeniden yazdı. Yeni metne göre dava, dosya tamamlandıktan sonra on beş gün içinde sonuçlandırılır. Ara karar ya da duruşma gerekiyorsa süre, bunlar bittikten sonra başlar. Dosya da savunmanın verilmesiyle veya savunma süresinin dolmasıyla tamamlanmış sayılır.
Uygulamadaki sonucu şu: dilekçeyi verdiğiniz günden saymaya başlarsanız yanlış hesap yaparsınız. Süre, valiliğin savunması dosyaya girdiğinde ya da savunma süresi dolduğunda başlar. Mahkeme belge ister veya duruşma yapmaya karar verirse başlangıç, bu işlemler bitene kadar yeniden ertelenir.
Yeni metin duruşma yapılıp yapılmayacağını mahkemenin takdirine bırakıyor ve kararın kesin olduğunu tekrarlıyor. Aynı Kanun'la eklenen geçici madde 3'e göre bu değişiklikler, yürürlüğe girdikten sonra açılan davalara uygulanır. Güncel metni mevzuat.gov.tr'deki YUKK metninden kontrol edebilirsiniz.
Dosyanın beklediği aşamalar
Dava açıldıktan sonra dosya aşağıdaki sırayla ilerler ve her aşamada bekleme olabilir. Gecikmenin hangi aşamada olduğunu bilmek, neyi sormanız gerektiğini gösterir.
- Kayıt ve ilk inceleme: Dosyaya esas numarası verilir. Mahkeme görev, yetki, süre ve dilekçenin zorunlu unsurlarını inceler; eksik varsa tamamlanmasını isteyebilir.
- İdareye tebliğ: Dilekçe, davalı idare olan valiliğe tebliğ edilir. Savunma süresi bu tebliğden itibaren işler.
- Savunma: İdare savunmasını ve kararın dayandığı belgeleri gönderir. Savunmanın gelmesi veya süresinin dolmasıyla dosya tamamlanır ve on beş gün bu noktada başlar.
- Ara karar: Mahkeme eksik bilgi veya belge için ara karar verebilir. İstenen cevap gelene kadar karar süresi başlamaz.
- İnceleme ve karar: Duruşma yapmak mahkemenin takdirinde olduğundan dosya evrak üzerinden de karara bağlanabilir.
- Kararın tebliği: Karar taraflara tebliğ edilir. Tebligattaki gecikme de fiilen geçen süreye eklenir.
Beklemenin hangi aşamada olduğu dosyadan dosyaya değişir. Savunmanın geç gelmesi ve ara kararlar, sürenin tipik olarak uzadığı yerlerdir.
Mahkeme 15 gün içinde karar vermezse ne olur?
Dava düşmez, geç verilen karar geçersiz olmaz ve sınır dışı etme kararı kendiliğinden kesinleşmez. Kanun on beş günün aşılmasına bir yaptırım bağlamıyor. Bu süre mahkemeyi hızlandırmak için konmuştur, davacının hakkını düşürmez.
Asıl güvence değişmez: m.53/3'e göre yargılama sonuçlanana kadar yabancı sınır dışı edilmez. Ancak metin bunu "yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla" söylüyor. Yani bu dönemde imzalanacak bir gönüllü dönüş beyanı korumayı ortadan kaldırabilir. Böyle bir belgeyi imzalamadan önce vekilinize danışın.
Süre aşıldığında atılabilecek adımlar sınırlıdır ve sonuç garantisi yoktur. Vekiliniz dosyanın tamamlanıp tamamlanmadığını ve bekleyen bir ara karar olup olmadığını kontrol edebilir. Gerekirse dosyanın ivedilikle karara bağlanmasını isteyen bir dilekçe verebilir. Bu talep mahkemeyi belirli bir tarihe bağlamaz; takdir mahkemenindir.
Dava sürerken geri gönderme merkezinde kalmak
Dava sürerken geri gönderme merkezinde tutulmaya devam edebilirsiniz. Dava sınır dışı işlemini durdurur ama idari gözetimi kendiliğinden bitirmez. Gözetim ayrı bir karardır ve ona karşı ayrı bir yargı yolu vardır.
YUKK m.57/3'e göre geri gönderme merkezinde idari gözetim altı ayı geçemez. Sınır dışı işlemleri yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belge vermemesi yüzünden tamamlanamazsa, süre en fazla altı ay daha uzatılabilir. m.57/4'e göre valilik, gözetime devam etmenin gerekli olup olmadığını her ay değerlendirir. Gerek yoksa gözetim derhâl sona erdirilir.
Dava uzadıkça bu aylık değerlendirmeler önem kazanır. Uzun süren bir yargılama, gözetimin ölçülü olup olmadığını tartışmaya açabilir. Bunun sulh ceza hâkimliği önünde nasıl ileri sürüleceği geri gönderme merkezinden çıkış ve idari gözetim itirazı yazısında anlatılıyor.
Kararın öğrenilmesi ve sonrası
Karar taraflara tebliğ edilir. Vekiliniz varsa tebligat ona yapılır ve vekiliniz dosyayı elektronik ortamda izleyebilir. Adresiniz değiştiyse bunu mahkemeye hemen bildirin. Yeni metin, gösterilen adrese tebligat yapılamamasına ayrı bir usul sonucu bağlıyor.
Mahkemenin bu davadaki kararı kesindir, istinaf veya temyiz yolu yoktur. İki sonuç mümkündür:
- İptal: Sınır dışı kararı hukuka aykırı bulunur. Ardından idarenin kararı uygulaması ve kayıtları güncellemesi gerekir. Bu aşamadaki gecikmeler iptal kararına rağmen tahdit kodunun silinmemesi yazısında ele alınıyor.
- Ret: Yargılama sona erdiği için m.53/3'teki koruma da biter ve sınır dışı işlemi uygulanabilir hâle gelir. Kalan yollar ret sonrası AYM ve AİHM tedbir başvurusu yazısında.
Bekleme döneminde kontrol listesi
- Mahkemenin adını ve dosyanın esas numarasını not edin; tüm yazışmalarda bunları kullanın.
- Dava açıldığını kararı veren makama bildirdiğinizi gösteren belgeyi saklayın.
- Savunmanın gelip gelmediğini sorun. On beş gün ancak dosya tamamlandıktan sonra işler.
- Ara kararla sizden bilgi veya belge istenirse geciktirmeden tamamlayın.
- Gözetimdeyseniz aylık değerlendirmeleri ve gözetim kararlarının tebliğini dava dosyasından ayrı takip edin.
- Adres veya vekil değişikliğini hemen mahkemeye bildirin.
- Dava sürerken gönüllü dönüş ya da benzeri bir belgeyi, hukuki sonucunu öğrenmeden imzalamayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi dosyanızdaki süreler için karar ve tebligat belgelerinizi esas alın.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir. Son güncelleme: 1 Ekim 2026.